ترانزیستور چیست؟ چگونه از آن استفاده کنیم؟ چه کاربرد های دارد؟

ترانزیستور قلب تپنده مدار های الکترونیکی است.
و جزء اصلی تراشه های الکترونیکی را تشکیل می دهند.
ترانزیستور ها در مدار گاهی به صورت کلید قطع و وصل مورد استفاده قرار می گیرد.
و گاهی به صورت تقویت کننده ولتاژ یا جریان.
Transistor انواع مختلفی دارد.که دارای  کاربرد ها و محاسبات ریاضی تقریبا پیچیده ای است.
در این آموزش ما قصد نداریم تا شما عزیزان را با محاسبات پیچیده، و شرح ساختمان Transistor که فعلا کاربردی برای اکثر شما ندارد درگیر کنیم.
هدف ما این است که شما بعد از خواندن این مقاله اطلاعت مهم و کاربردی درباره Transistor را یاد بگیرید.
و بتوانید از آن در برخی جاها استفاده نمایید.

حتماّ بخوانید
دیود چیست ؟ و چه کاربردی در مدار های الکترونیکی دارد.

ترانزیستور انواع

ترانزیستور چیست؟

ترانزیستور ها از عنصر های نیم هادی سیلیسیم یا ژرمانیوم تشکیل می شوند.
منظور از نیم هادی یعنی در برخی شرایط رسانای جریان برق هستند.
و در برخی شرایط به صورت نا رسانا عمل می کنند.
ترانزیستور ها انواع مختلفی دارند. و در این آموزش ترانزیستور BJT که کاربرد فراوانی دارد.
مورد بحث و بررسی قرار می دهیم.

ترانزیستور BJT و انواع آن

ترانزیستور های BJT بر دو نوع NPN و PNP عرضه شده است.
هر Transistor BJT دارای سه پایه بیس(Base) کلکتور(collector) و امیتر(Emitter) است.

ترانزیستور سمبل

در شکل بالا دو شکل دایره ای سمبل ترانزیستور های NPN و PNP هستند.
این سمبل ها در نقشه مدار های الکترونیکی به چشم میخورد.

حتماّ بخوانید
تست دیود و تعیین پایه های آن با مولتی متر دیجیتال (اهم متر دیجیتال)

راه اندازی ترانزیستور

برای این که درک بهتری از نحوه عملکرد Transistor داشته باشید.
Transistor را در یک مدار ساده استفاده کردیم.
مدار ساده ای که در زیر مشاهده می کنید یک عدد کلید لمسی است.
هر گاه دو نقطه مشخص شده را با دست لمس کنید، چراغ LED روشن می شود.
و با برداشتن دست از روی دو نقطه LED مجددآ خاموش می شود.

ترانزیستور مدار

طریقه کار کرد مدار

در مدار بالا هرگاه دو محل مورد نظر را با انگشت لمس می کنید.
به دلیل وجود رطوبت دست شما جریان بسیار اندکی از دست شما عبور می کند.
این جریان توانای روشن کردن LED را ندارد.
پس از یک Transistor NPN در مدار استفاده می کنیم.که به صورت کلید عمل کند.
با عبور جریان بسیار اندک از انگشت شما به پایه بیس ترانزیستور، Transistor روشن می شود.
یعنی پایه های امیتر به کلکتور اتصال کوتاه می شود.
این اتفاق باعث روشن شدن LED در مدار می شود.
یک عدد مقاومت با LED سری شده تا ولتاژ دو سر LED تنظیم شود.(برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سری کردن مقاومت با LED کلیک کنید.)
دوستان اگر این مدار را درست کردید، هرگز دو سیم محل لمس را به هم اتصال کوتاه نکنید.(مدار می سوزد)

حتماّ بخوانید
راهنمای خرید اهم متر (مولتی متر) دیجیتالی

43 دیدگاه برای “ترانزیستور چیست؟ چگونه از آن استفاده کنیم؟ چه کاربرد های دارد؟

  1. صادق گفته:

    سلام باتشکر از مطالب خوبتون
    فقط یه سوال
    اینجا به جای ترانزیستور اگه یه کلید ساده میذاشتیم چی میشد؟

  2. علی گفته:

    سلام برادر وقت بخیر، مطالبتون ساده و قابل فهم است و خیلی عالیه واقعا ازتون تشکر میکنم
    یه سوال داشتم اگه محبت کنید ممنون میشم :کاربرد ترانزیستور در مدار محافظ برق چیست؟

    • مارتین یوسفی گفته:

      سلام آقا رضا.
      شارژر گوشی های موبایل ساده اکثرا ۵ ولتی هستند.
      ولی مدار هم با آداپتور ۱۲ ولی و هم با آداپتور ۵ ولتی قابلیت راه اندازی را دارد.

  3. مسعود گفته:

    سلام وقت بخیر ایا امکانش هست که کاری کنیم وقتی بین اون دو سیم رو لمس کردیم و روشن شد ،روشن بمونه و با لمس دوباره خاموش بشه ؟

  4. Sajjad گفته:

    سلام وقتتون بخیر
    با اینکه مطلب کوتاه بود اما بسیار مفید تر از بقیه ی سایت ها بود و با یک پروژه ی عملی ساده ، خیلی از مفاهیم مورد نیاز که در غالب توضیحات سردرگم کننده میشوند را به مخاطبان ارائه دادین.
    میخواستم بدونم منبعی وجود داره که بشه مشخصات ترانزیستور ها از جمله نوع اونها در کنار ولتاژ قطع و وصل و ماکزیمم ولتاژ قابل اعمال و … رو پیدا کرد ؟
    اگه منبعی هست ممنون میشم معرفی کنید
    و اگر وجود نداره از کجا باید این مشخصاتو برای پروژه ها بدست بیاریم ؟

    • مارتین یوسفی گفته:

      سلام سجاد عزیز.
      بله منبع وجود دارد .
      کتاب های جغدی معروف هستند.
      نسخه الکترونیکی را از لینک زیر می توانید دانلود کنید.
      https://bit.ly/3a7kxuo

  5. امیر گفته:

    با سلام. ممنون از مطلب مفیدتون
    آیا با برداشتن انگشت همچنان مدار بسته باقی می مونه و لامپ روشنه یا با برداشتن انگشت لامپ خاموش میشه؟

  6. سینا گفته:

    سلام ببخشید من دلیل قرار دادن مقاومت رو نفهمیدم میشه لطفاً دقیق تر و کمی ساده چون من هنوز مبتدی هستم برام توضیح بدید؟؟؟

    • امیر علمدار گفته:

      سلام led باید با ولتاژ مناسب خودش روشن شود مثلا سه ولت وای در مدار بالا ولتاژ بیشتری دو سر آن افتاده پس با سری کردن یک مقاومت با آن ولتاژ دو سر آن را کم می‌کنیم

    • داود گفته:

      استفاده از مقاومت الکتریکی همانطور که از اسمش پیداست شدت جریان ورودی به ترانزیستور را به مقدار تعیین شده (با رنگ ثبت شده روی آن) به ترانزیستور کاهش می‌دهد تا ترانزیستور بر اثر عبور جریان زیاد نسوزد.

  7. علی گفته:

    با سلام . نازنین کار تجربی و آزمون و خطا فقط کافی نیست . بدون فرمول های دانشگاه کار علمی نمی شود انجام داد . هر یک از این فرمول ها نتیجه تلاش یک عمر یک یا چند انسان بوده است.

  8. حمید گفته:

    سلام وقت بخیر میخواستم بدونم ترانزیستور منفی pnpیاnpn یا اصلا ترانزیستور منفی خالی یا مثبت خالی نداریم

    • مارتین یوسفی گفته:

      سلام.
      npn یعنی منفی .
      pnp یعنی مثبت.

      در مورد ترانزیستور منفی خالی سوال شما را متوجه نشدم.
      لطفا سوال را واضح تر بیان کنید.

  9. داود گفته:

    سلام، مفید بود.، تجربه من میگه. :قطعات الکترونیکی یک تعریف علمی بر حسب کارکرد اصلی اون قطعه دارند که غالبا اطلاعات کاربردی نمیده، و یه تعریف و استفاده کاربردی دارند که بر اساس یک بخش از تاثیرات تبعی و ثانویه
    عملکرد قطعه در مدار هست
    و این تعریف دوم خیلی بدرد بخور و کاربردی هست و قابل فهمتره
    مثلا خازن مقدار کمی بار مثبت و منفی رو تو خودش ذخیره میکنه در حد پالس و در زمان مورد نیاز به مدار منتقل میکنه، اما یکی از کارها و تاثیرات دیگه اش. تثبیت و صافی جریانه. که خیلی از استفاده های خازن همین موضوعه یا در جریان متناوب از این خازن میشه جهت افزایش ولتاژ استفاده کرد که تو تعریف خازن اصلا اشاره به این تاثیرات نشده
    کاش استفاده های عملی و کاربردی قطعات و ترانزیستورها رو میگفتید
    این انتشار جریان و تقسیم جریان بین پایه های ترانزیستور چه استفاده و کاربردی داره یا میتونه داشته باشه
    چون دیدم اینجا توضیح قابل فهمتری دادید جسارت کردم و مطالب بالا رو گفتم
    ممنون

  10. احسان گفته:

    سلام خسته نباشی
    میخواستم بدونم از چه وسیله ای میتونم استفاده کنم که یه دینام با دور های مختلف در حال گردشه میخواستم که برق این دینام رو ۱۲ ولت ثابت نگه دارم از چه قطعه ای میتونم استفاده کنم ترانزیستور میشه؟

    • مارتین یوسفی گفته:

      سلام آقا حسان.
      با ترانزیستور به تنهای نمیشود چنین کاری کرد.
      شما در اینترنت کلمه (رگلاتور ۱۲ ولتی) را جستجو کنید.
      میتونید از آی سی ۷۸۱۲ استفاده کنید.

      • مهندس خاکسفیدی گفته:

        رگولاتور۷۸۱۲فقط میتواند از زیادی ولتاژ جلوگیری کند و از افت ولتاژ نمیتواند جلو گیری کند پس برای کار اقا سجاد استفاده ای ندارد

  11. محمد گفته:

    سلام خیلی مطلب جالبی بود
    ولی ایا خود ترانزیستو مقاوت خاصی داره؟
    ای کاش واحد اندازه گیری ترانزیستور رو مینوشتید که با چه معیاری اونا رو میسنجن
    مثلا مقاومت که با واحد اهم شناخته شده….

    • مارتین یوسفی گفته:

      بله ترانزیستور ها تفاوت های زیادی با هم دارند. هم از نظر ساختمان کلی ، هم از نظر ولتاژ و جریان قابل تحمل هم از نظر میزان تقویت کنندگی و غیره.
      ولی این قطعه چیزی فراتر از یک مقاومت یا یک خازن است ، که یک واحد اندازه گیری داشته باشد.

  12. میلاد گفته:

    داداش بی ادبی نباشه ولی اینا رو شرح ندادی که اون جریان کم چرا و چطور بوسیله ترانزیستور تقویت میشه و ال ای دی روشن میشه

    • مارتین یوسفی گفته:

      میلاد عزیز دنیای الکترونیک یک دنیای بسیار بزرگ است ، و در هر مقاله فقط قسمت کوچکی از آن قابل بحث و بررسی است.
      در وب سایت پیشرو الکترونیک هدف اول آموزش کاربرد قطعات الکترونیک است . نه آموزش ساختمان قطعات.
      خیلی متشکرم بابت توجه شما به مطالب.

  13. محمد حسین صالحی گفته:

    سلام
    خیلی مطلبتون مفید بود خیلی ممنونم
    فقط یه سوال.. فرق npn باpnp در مدار برای کار سوییچینگ چیه؟ ممنون میشم توضیح بدید

    • مارتین یوسفی گفته:

      ترانزیستور PNP و NPN کاملا معکوس هم دیگر عمل میکنند .
      و اگر در مدار موجود در این صفحه از ترانزیستور PNP استفاده کنید، باید پایه های مثبت و منفی باتری را جابجا کنید.(جهت نصب ال ای دی هم باید معکوس شود.).
      منظور شما را در مورد سوال (فرق npn باpnp در مدار برای کار سوییچینگ چیه؟) دقیقا متوجه نشدم.

  14. احسان ا... نوری گفته:

    دوست گرامی بسیار تشکر از راهنمایی شما خیلی مدار جالب بود .یک راهنمایی از شما عزیزان من اصلا با ریاضی سر کار نداشته ام و از فرمول های محاسبه قدرت ووووو چیزی نمیدانم ولی عشق من الکترونیک است چکار باید بکنم که یک تعمیر کار خوب بشم سپاس از مهر شما

    • مارتین یوسفی گفته:

      خیلی متشکرم آقا احسان.
      عشق در هر کاری عامل موفقیت در آن کاره.
      من خودم هم از بچگی عاشق الکترونیک بودم.
      و این عشق من را به هدفم رسونده ، نه فرمولهای که در دانشگاه یاد گرفتم.
      به یادگیری و تحقیق ادامه بده. و از اساتید با تجربه استفاده کن ، تا مسیر هموار بشه.
      با آرزوی موفقیت .

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *